گاهی انسان ها به اجبار در تکاپوی زندگی در شرایط سخت و طاقت فرسایی به کار و فعالیت پرداخته و با دشواری های صنعت و پیشه دست و پنجه نرم می کنند و بعضاً شرایط محیط کار به اندازه ای سخت و ناگوار می شود که اگر دانش بشری کمک ننماید و مشکلات را هموار نسازد، نه تنها کار و فعالیت بلکه حیات هم در آن شرایط غیر ممکن می گردد.
از دیدگاه طب کار بیماری ها به سه دسته تقسیم می شوند:
۱- بیماری های شغلی (Work induced)
۲- بيماري هاي مرتبط با کار (Work related)
۳- بيماري هاي عمومی (General diseases)
۱- بیماری های شغلی (Work induced)
بيماري هايي هستند که به علت مواجهه با عوامل زيان آور محيط کار به وجود مي آيند. اين عوامل براي ايجاد بيماري ضروري هستند و رابطه اتيولوژيك(سببی) خاص محيط کار با بيماري کاملاً مشخص است مواجهه با آن در محیط کار گریز ناپذیر بوده اما قابل پیگیری و جبران هستند. اين عوامل اتيولوژيك قابل تشخيص، قابل اندازه گيري و قابل کنترل هستند. همچنین علت بيماري هاي ناشي از کار اختصاصي است مثلاً آزبست باعث آزبستوز مي شود. مطابق ماده 7 قانون تامین اجتماعی بیماری، بیماری ناشی از کار وضع غیر عادی جسمی یا روحی است که انجام خدمات درمانی را ایجاب می کند یا موجب عدم توانایی موقت اشتغال به کار می شود یا اینکه موجب ایجاد در دو مورد به صورت همزمان می شود. بنابراین بیماری ناشی از کار عوارضی است که به مرور زمان به تاثیر از آلاینده های محیط کار در فرد ایجاد می شود و مرجع رسیدگی به آن کمیسیون های پزشکی یا شورای پزشکی می باشد.
بیماری های شغلی از دسته بیماری هایی هستند که عمدتاً غیر قابل درمان ولی قابل پیشگیری و کنترل هستند.
دو عامل عمده پیشگیری از بیماری های ناشی از کار را آسان می سازد :
– شناسایی، کنترل و اندازه گیری عامل مولد این گونه بیماری ها.
-شناسایی افراد در معرض خطر.
۲- بيماري هاي مرتبط با کار (Work related)
بیماری های هستند که منشاء آنها چند عاملي است و ممكن است به طور نسبي تحت تاثير شرايط زيان آور محيط کار به وجود آيند .
بيماري هاي مرتبط با کار نه تنها در شاغلین بلکه در عموم جامعه نیز ديده مي شود و
مشخصات فردي، عوامل محيطي، فرهنگي و اجتماعي به عنوان عوامل خطر در اين بيماري ها نقش دارند.
بيماري هايي مانند افزايش فشار خون، بيماري هاي عروق کرونر، بيماري هاي سايكوسوماتيك، اختلالات اسكلتي-عضلاني و بيماري هاي تنفسي غير اختصاصي مزمن مثل برونشيت از جمله بيماري هاي مرتبط با کار هستند.
۳- بيماري هاي عمومي (General diseases)
اين دسته از بيماري ها شامل بيماري هاي شايع در جامعه مي باشند که افراد بدون تماس با عوامل زيان آور محيط کار نيز مي توانند به آن مبتلا شوند .سرما خوردگي، ديابت و آپانديسيت نمونه هايی از اين بيماري ها هستند .
نكته مهم اين است که در صورت کشف اين بيماري ها در معاينات شاغلين، پزشك طب کار بايد نسبت به درمان آنها اقدام کند و يا بيمار را به متخصص مربوطه ارجاع دهد .
در پایان از دیدگاه طب کار، بیماریهای شغلی، یکی از رایجترین مشکلات در انجام بسیاری از فعالیتها می باشد. این بیماریها، دارای انواع مختلف و درجات گوناگونی میباشند که در صورت عدم توجه به آنها، مشکلات جدی برای سلامتی فرد به وجود میآورند. با انجام معاینات دوره ای و آزمایشات طب کار، می توان از بروز انواع بیماری شغلی جلوگیری کرد.