مسمومیت های ناشی از استنشاق مواد شوینده و پاک کننده

امروزه کاربرد وسیع مواد شوینده و پاک کننده در منزل و محیط کار اجتناب ناپذیر است. از شستشوی لباس ها گرفته تا پاکیزه کردن در و دیوار و کف. هر کجا حرفی از نظافت است، مواد شوینده و پاک کننده خودنمایی می کنند. اما این مواد، در عین مفید بودن، خطراتی را نیز برای سلامتی به وجود می آورند که استفاده درست از آنها، این خطرات را کاهش می دهد. برخی مشکلاتی که مواد شوینده و پاک کننده ممکن است ایجاد کنند قابل بررسی است.

∴ مسمومیت ناشی از استنشاق گازهای حاصل از شوینده ها:

- استفاده از مواد سفيدكننده در فضاى بسته حمام و دستشويى به علت ايجاد گاز كلر، موجب تحريک راه هاى هوايى شده و علايم مسموميت در افراد بروز مى كند. تهويه مناسب در محل و استفاده نكردن از محلول هاى غليظ مى تواند به پيشگيرى از اين مشكلات كمک كند.

- مخلوط کردن وايتكس و تركيبات اسيدى بسيار قوى مانند جوهر نمك برای پاکیزگی بیشتر سطوح سرامیکی بسیار خطرناک است و گاهی استنشاق گاز کلر حاصل از آن باعث مرگ می شود.

- بيماران داراى مشكلات تنفسى مانند آسم يا افرادى كه حساسيت ريوى دارند، به هيچ عنوان نبايد با اين مواد شيميايى در تماس باشند و استفاده از ماسک های کاغذی در محیط های فاقد تهویه نمی تواند جوابگو باشد.

∴ مشكلات پوستى ناشی از تماس مستقیم با مـواد شوينده و پاك كننده:

- تركيبات شوينده خاصيت سوزانندگى خفيفى دارند كه در نتيجه تماس طولانى با سطح پوست اثر تحريكى روى آن ايجاد مى كنند.

- در روزهاى پايانى سال، بيمارى هاى ناشى از تماس مستقيم پوست دست با مواد سفيد كننده و پاک كننده بشدت افزايش مى يابد، بيمارى «درماتيت» زنان خانه دار يا همان اگزماى دست شايع ترين بيمارى در اين ايام است كه خارش، قرمزى و خشكى پوست و تاول هاى ريز را به دنبال خواهد داشت. معمولاً بيمارى در كف دست و روى نوك انگشتان ایجاد می شود.

- زياد نگه داشتن دست در آب و رطوبت منجر به ايجاد قارچ پوستى مى شود. اين ضايعات در صورت درمان نشدن به موقع موجب التهاب و ترك پوست مى شوند.

- تماس مكرر با سفيد كننده ها موجب از بين رفتن چربى پوست در محل تماس شده و به دنبال آن خارش، سوزش، زخم، ترشحات آبكى و چركى ايجاد مى شود.

- بهترين راه براى جلوگيرى از خشكى پوست و عود ضايعات، استفاده از كرم هاى حاوى اوره، گليسيرين، وازلين و غيره است. زنان خانه دار بايد هنگام خانه تكانى و استفاده از مواد شوينده، پاك كننده و سفيد كننده حتمـاً از دستکش استفاده كنند و به علت احتمـال ايجاد حساسيت به دستكش هاى لاستيكى بايد ابتدا دستكش نخى و سپس از دستكش لاستیکی استفاده كرد.

∴ آسيب هاى ناشى از مواد شوينده به چشم:

- مواد شوينده و رنگ بر ازجمله خطرناك ترين مواد براى چشم به شمار مى روند و در صورت تماس با چشم به سرعت قرنيه را زخم كرده و حتى در موارد شديدتر مى توانند به سوراخ شدن كره چشم منجر شوند.

- مواد شوينده مى توانند موجب ايجاد زخم هاى شديد در پلك شده و چسبندگى هاى كره چشم و پلك را به همراه داشته باشند. آسيب ناشى از اين مواد ممكن است آن قدر جدى باشد كه بينايى به طور كامل از بين برود.

- در صورت تماس مواد شوينده يا هر ماده شيميايى ديگر با چشم بايد بلافاصله چند بار چشم را در آب باز و بسته كرد تا ماده از چشم خارج شود. در صورت باقى ماندن ماده شيميايى در چشم، در فاصله زمانى مراجعه مصدوم به چشم پزشك، آسيب ناشى از اين مواد شديد تر مى شود.

- بايد هنگام كار با مواد شيميايى و شوينده از عينک هاى حفاظتى استفاده كرد.

∴ خطر مسمومیت کودکان بامواد شوینده :

- بايد مواد شوینده را دور از دسترس اطفال نگهدارى و در حداقل غلظت استفاده کرد، چرا كه هرچه ميزان غلظت بيشتر باشد، آسيب ناشى از اين مواد شوينده و پاك كننده شديدتر مى شود.

- خورده شدن اتفاقی این مواد توسط کودکان منجر به التهاب و سوختگى دستگاه گوارش مى شود و عمل بلع را با مشكل مواجه مى كند.

- والدين در صورت مسموميت خوراكى فرزندان، نبایستی آن ها را وادار به استفراغ كنند، زیرا اين كار موجب آسيب ديدگى و سوختگى بيشتر دستگاه گوارش مى شود. بنابراين بهتر است تا رساندن مصدوم به بيمارستان يا مراكز درمانى، عمل رقيق سازى با آب يا شير صورت گيرد و به دفعات و به مقدار 30 تا 50 سى سى به كودك، شير يا آب خورانده شود.

پس فراموش نکنیم که :

1) هنگام استفاده از شوينده‌هاي شيميايي، حتماً از ماسك مناسب استفاده شود.

2) در هنگام استفاده از مواد شيميايي و فرآورده هآی شوينده و پاک کننده ، پنجره ها را باز کرده و تهویه را روشن نمایید تا هوا بخوبي در محيط جريان داشته باشد .

3) از مخلوط کردن مواد شيميايی مانند جوهر نمک و مواد سفيد کننده جدا خودداري کنيد، بخار ها و گازهاي ناشي از اين اختلاط بسيار سمی و خفه کننده مي باشد .

4) بخار متصاعد شده از تركيب جوهر نمك و وايتكس بسيار خطرناك است؛ خصوصاً برای چشم، پوست و ريه توصيه مي‌شود از تركيب اين دو ماده خودداری شود.

5) كاربرد فراوان مواد شوينده و پاك‌كننده از جمله جرم‌گيرها و سفيدكننده‌ها در منازل، موجب انتشار برخی ذرات شيميايی خطرناك در توالت، حمام و آشپزخانه می‌شود و استفاده و تداوم اين مواد به همراه آب گرم هم اثر منفی آن را دو چندان مي‌كند.

6) محصولات شيميايی و شوينده را هميشه در ظرف اصلي آن نگهداری کنيد هيچگاه اين مواد را در ظرف مواد خوراکي (مانند بطری نوشابه) نگه داري نکنيد . اين عمل سبب خورده شدن اشتباهی اين مواد توسط کودکان می شود.

7) هميشه پس از استفاده از مواد شيميايي سريعا درب آن را ببنديد.

8) بهترين اقدام برای مسمومین ريوی، خروج سريع فرد از محل سربسته و استفاده از هوای آزاد و تماس با اورژانس جهت تجويز اكسيژن و مصرف داروهای ضد التهابی است.